Okuma Grubu Kurma

Ortak Amacın Belirlenmesi

Bir grup insanın bir araya gelerek başlattığı çalışmalarda, hemen herkesin kendine ait bir beklentisi, bir amacı bulunur. Bu beklentiler ve amaçlar ne kadar gerçekçiyse, grup üyeleri arasında ne kadar ortak bir zemin oluşturuyorsa, grubun ömrü ve verimliliği o kadar artar. Bir okuma grubu oluşturulurken atılacak ilk adım, kimin ne tür beklentilerle bu çalışmaya katıldığının tespit edilmesi, gruba ait ortak amacın ortaya konulması, sonra atılacak her adımda ortak amacın göz önünde bulundurulmasıdır.

Çalışmanın ortak amacı belirlenirken katılımcıların yaşı, eğitim geçmişi ve ilgi alanları da göz önünde bulundurulmalıdır. Mükemmeliyetçi yaklaşımlarla başlatılan çoğu çalışma büyük beklentilerle, yaldızlı söylemlerle yola çıkar; hayatın gerçek zeminine değdiğinde ise umutlar kırılır, akamete uğrar. Mütevazi bir başlangıç yapmak, sonra mümkünse daha büyük hedeflere yönelmek biraz zaman kaybettirebilir, ama daha dengeli bir gelişim süreci sağlar.

Ortak amaç belirlendikten sonra bunun kayıt altına alınması ve grubu oluşturan katılımcılarla paylaşılması şiddetle önerilir. İstişare sırasında fikrini söyleyen ve itiraz ile karşılaşmayan biri, bunun kabul edildiğini ve herkesin onayladığını düşünebilir. Ancak, yazılı hale getirildiğinde, yani grubun ortak kararı olarak ortaya konulduğunda insanlar görüşlerini paylaşırlar, itirazları varsa dile getirirler. Ortak fikri yazıya geçirmek, katılımcıların görüşlerini netleştiren bir işlev de sağlar. Uzun soluklu, katılımcı değişiminin fazla olduğu çalışmalarda ise grubun hafızası olarak durur; unutulmamalıdır ki, “akıl unutur, yazı kalır”.

Bir kitap okuma grubunun amacı için birkaç farklı yaklaşımdan biri genellikle uygun olacaktır.

• Kitap okuma alışkanlığı kazandırma ve kitabı sevdirme (özellikle öğrenci grupları için)
• Katılımcıların kültürel birikimine katkıda bulunma
• Kitap bahanesiyle bir araya gelme, sosyal çevre oluşturma
• Mevcut bir sosyal çevreyi daha nitelikli bir çalışmayla koruma ve geliştirme
• Bir alanda veya konuda bilgilenme, bilinçlenme, farkındalığı artırma
• Zamanı değerlendirme, kişisel kazanımlar elde ederken zamanı öldürecek, heba edecek etkinliklerden uzak durma

Bu amaçların detaylarına inerek belirli bir alanda uzmanlaşmayı, belirli bir yazarın tüm kitaplarını okumayı, belirli bir döneme ait matbuatı araştırmayı da isteyebiliriz. Bazen de birden fazla amaç bize daha uygun olabilir.

Yeni kurulan bir okuma grubunda, katılımcıların sayısı arttığında ortak beklentiler değişebilir. Uzun soluklu çalışmalarda, belirlenen alandaki okumalar tamamlandığında yeni amaçlar ve hedefler ortaya konabilir. Bazen toplumun ortak gündemi yepyeni alanlara yelken açılmasını sağlar. Yeni amaç ve hedeflerde mutabık kalındığında metin tekrar oluşturulur, katılımcılarla paylaşılır ve yola devam edilir.

Grubun Yapılandırılması

Okuma grubunun amaçları belirlendikten sonra, grubun yapısal olarak oluşturulması için öncelikle gruba katılım şartları, devam etme ve gruptan çıkma kuralları hazırlanır. Bu kurallara göre katılımcılar gruba alınır.

Kurallar, grubu kuran kişilerin ciddiyeti sağlamakta kullandığı yöntemlerdendir. Bazı gruplar kurallar konusunda oldukça müsamahakar davranırken, bazıları katı kurallar koyar ve bunu uygular. Tamamen katılımcı profiline, grubun kuruluş amacına göre belirlenir, her gruba uygun kurallar listesi yoktur.

Kural olarak; seçilen kitabı süresi içinde okuma (yüzde oranı da belirtilebilir), tahlil oturumlarına katılma (yüzde oranı da verilebilir), tahlil oturumunun başlama ve bitiş saatlerine riayet, konu ya da kitap dışına çıkmama, başkalarının görüşlerine saygı, ikili tartışmalara girmeme, diğerlerinin hakkına girecek şekilde uzun konuşmama, verilen görevi aksatmama gibi başlıklar yazılabilir. Grubun yapısı ve gruptan beklentilere göre bu şartlar hafifletilebilir veya sıkılaştırılabilir. Kuralların yazılması, gruba yeni giren katılımcılara yazılı olarak tebliğ edilmesi ve kurallara uyacağına dair söz alınması önemlidir.

Kurallara uyulmaması halinde nasıl davranılacağı da yazılı hale getirilmelidir.

Katılımcılar gruba dahil olduktan sonra, farklı işler için görevlendirmeler yapılır. Görevlendirme başlıkları grubun yapısına göre düzenlenebilir, gönüllülük esasına göre işler dağıtılır. İşin büyüklüğüne göre bir ya da birden fazla kişiye görevlendirme yapılabilir.

Her bir görev için 2 kişinin seçilmesi ise, birinin müsait olmaması durumunda işin aksamasını engelleyebilir.

Görevlendirme işlemleri tamamlandıktan sonra her bir ekip veya kişi kendine düşen işleri üstlenir ve çalışmaya başlar.

Çalışmalarda aksaklıkların olması ya da görevli kişinin gruptan ayrılması gibi durumlarda görevlendirmede değişiklik yapılabilir.

Görev Paylaşımı

Okuma grubunun çalışmalarını uzun süre aksamadan sürdürebilmesi için düzenli takip edilmesi gereken çeşitli görevler olacaktır, bu görevlerin gönüllülük esasına göre dağıtılması tavsiye edilir. Mümkünse her görev için iki kişi belirlenir, işleri kendi aralarında paylaşabilirler veya dönüşümlü çalışırlar. Birinin görevini yapamayacağı durumlarda diğeri işi üstlenir, aksama yaşanmaz.

Bazı büyük okuma gruplarında görevlendirme başlığı ihtiyaca göre artırılabilir, çok küçük gruplarda ise birden fazla görev birisi tarafından yürütülebilir.

Ortalama bir kitap okuma grubu için görevlendirme önerisi aşağıdaki gibi yapılabilir.

Kitap Seçme Ekibi (birden fazla kişinin oluşturduğu ekip)

Görevleri

En az 3 kişiden oluşur, yıl veya dönem içinde okunacak kitap türünü ve konuları seçer. Belirlenen tür ve konuya göre okunacak kitapları belirler, grup üyelerini bilgilendirir. Okunan kitapların beğeni oranlarını takip eder.

Özellikleri

Kitaplar ve okuma grubu üyelerinin beklentileri hakkında fikir sahibi olan kişilerden seçilir.

Organizatör

Görevleri

Kitap tahlilinin yapılacağı ortamı hazırlar, eksiklikleri giderir, ikramları alır, hazırlar, dağıtımını üstlenir. Mekanın kullanımı ve araç gereçler organizatörün sorumluluğundadır. Gerekirse grup üyeleri arasında görevlendirme yapar.

Özellikleri

Yeterli düzeyde organizasyon becerileri olmalı, mekana erişim sorunu bulunmamalıdır. Toplantı öncesinde ve sonrasında alabileceği görevler nedeniyle zaman konusunda sıkıntısı olmamalıdır.

Moderatör (tahlil oturumunun yönetimi)

Görevleri

Okunan kitabın grup içinde tahlilinin yapılmasında rol alır. Kitabın tahlili sürecinde faydalı olacak bilgileri toplar ve grupla paylaşır. Kitap tahlili oturumunu yönetir.

Özellikleri

Kitap tahlili oturumunu yönetebilmeli, konunun dağılmasını veya tek bir noktaya odaklanmasını önleyecek şekilde gerektiğinde müdahale edebilmelidir. Fikir teatilerinin kalitesini artıran, kitabın daha iyi anlaşılmasını sağlayan yönlendirmeler ve açılımlar yapabilmelidir.

Grup içinde ikili tartışmlara müdahale edebilmeli, tahlil sürecinin zamanında başlayıp zamanında bitmesini temin etmelidir.

İletişim Sorumlusu

Görevleri

İletişim ve haberleşme görevini üstlenir, kitap tahlili toplantısına ait tüm bilgilendirmeleri yapar, ölçme ve değerlendirme formlarını takip eder, gerektiğinde diğer üyeleri görevlendirir. Gruba katılanların ve ayrılanların takibini yapar.

Özellikleri

İletişim becerisine sahip olmalı, grubun üyelerini tanımalı, grup içindeki tüm haberleşmeleri yönetebilmelidir.